Spiritualized – London Calling @Paradiso, Amsterdam, 30 okt 2015

Spiritualized is zo’n band die voor altijd een warm plekje in mijn hart heeft. Het geweldige meesterwerk Ladies and gentlemen we are floating in space, uit 1997, was een conceptalbum zonder weerga, in een tijd dat conceptalbums maken helemaal niet kón. Het is een plaat die alle liefdesverdriet van de popgeschiedenis in één medicijnkistje weet te vatten, een vat vol melancholie en troost tegelijk. Jason Pierce pakte mij direct en heeft me nooit meer los gelaten. Ook navolgende albums waren altijd bijzonder en goed. Spiritualized heeft dan ook altijd in mijn CD-speler gelegen en op mijn Spotify-lijst gestaan. Maar op het podium zag ik ze nog nooit. Ik heb uiteindelijk twintig jaar gewacht om Jason Pierce eindelijk live te zien, en vandaag gaat dat dan eindelijk gebeuren. Voor de rest van London Calling heb ik weinig tijd, maar Spiritualized ga ik zeker niet missen. Dit alles ter disclaimer: u krijgt van mij een gekleurd verslag.

Spiritualized is al niet scheutig met albums, maar al helemaal niet met live-optredens, behoudens een regelmatige terugkeur op het Glastonbury festival. En wat er live kan weten we van Live at the Royal Albert Hall. Maar dit jaar dan eindelijk weer eens in Nederland – ik heb echt geen idee wanneer dat voor het laatst was. Bovendien komt er half november nog een nieuw album uit ook. Spiritualized is in feite altijd al het soloproject van Jason Pierce geweest, en Spiritualized live is Pierce met een groep degelijke sessiemuzikanten. Dat heeft zijn weerslag in een bijzonder statische podiumpresentatie. Pierce staat (voor de kijker) rechts op het podium, casual in zijn T-shirtje, met zijn grote zonnebril en zijn halflange sluike haar, zonder ook maar énige interactie met het publiek of zelfs maar met zijn bandleden. Het oogt nogal onverschillig, maar de fascinatie wint het; hier staat wel mijn held, hè! De bandleden, in stemmig zwart, staan rond het lege midden opgesteld, en de achtergrondzangeressen zijn helemaal achterin weggestopt. Spiritualized wil een band zijn zonder middelpunt, maar Pierce ontkomt er niet aan en neemt zijn rol met tegenzin. De setting is al met al afstandelijk, zeg maar gerust hermetisch. Na al de vrolijke voorgangers voor de indiechickies hier op London Calling is dit even andere koek. Goed kauwen.

2015-10-31 00.19.13

Het begint ook allemaal niet makkelijk. De setting is al lastig, de eerste nummers zijn ook niet de meest toegankelijke. Spiritualized start met So Long You Pretty Thing, van album ‘Huh?’. Het is een prachtig opgebouwd nummer voor thuis of desnoods in het theater, maar voor het echt schaamteloos luidruchtig Paradisopubliek is dit bepaald geen reden om het geouwehoer te onderbreken.  De zoetgevooisde gospelkoortjes helpen ook niet echt om het publiek er bij te trekken, en het nummer duurt ook nog eens een minuut of acht. Hey Jane (van dezelfde plaat) geeft vervolgens wat meer vaart, maar intussen is het publiek dat voor de makkelijke popbandjes hiervoor kwam (Circa Waves, Swim Deep) al weer naar huis. Ook de band zelf zit er nog wat stroef in, het oogt wat plichtmatig allemaal.

2015-10-31 01.12.47-1Na pakweg twintig minuten gaat het spel dan echt op de wagen en met Electricity komt dan eindelijk de duistere kant van Spiritualized los. De achtergrondzangeressen verlaten even het podium, de fuzzpedalen gaan wat dieper in, de muziek wordt dreigender. Het bijna lieflijk melodieuze Shine a Light gaat daarna in Electric Mainline over tot een overdadige orkaan van diepe gitaardrones, tot een psychedelische spacetrip van jewelste. Ik meen dat we zelfs een nummer horen van Spacemen3, de voorganger van Spiritualized. En ook de Phil Spector-achtige achtergrondkoortjes en de melodielijntjes van gitaar en orgel komen daarna steeds beter tot hun recht.

Hier horen we dan wat Spiritualized zo speciaal maakt: alles heeft een dark edge. Romantiek loopt uit de hand, Jezus biedt troost én is onbetrouwbaar, gospelkoortjes worden weggeblazen door muren van gitaarnoise. In de mindset heeft Pierce dan ook wel iets van Nick Cave, al is het muzikaal veel bombastischer en overdadiger, maar in de podiumpresentatie juist veel afstandelijker. Dat betekent dus dat we bij de les moeten blijven. Pierce gaat er af en toe zelfs even bij zitten. Maar voor wie de aandacht vast houdt ontspint zich vanavond erg veel moois. Pierce is geen begaaft zanger, maar zijn stem heeft wel een ondertoon van diep doorvoelde melancholie. Tekstueel is het niet altijd verheffend, maar in combinatie met de ontsporende gitaren en een aandoenlijk soort onbeholpenheid maken van Pierce een held voor iedereen die niet het stoerste jongetje van de klas was. Pierce is de held der anti-helden.

De afsluiter kan natuurlijk niet anders zijn dan Come together, de ode aan Jay, het alterego van Jason (“The tracks of time, those tracks of mine”). De pakkende melodielijn en het gitaarvolume verpakken weliswaar de tragische boodschap van de jongen die alle aansluiting mist, maar in feite zien we het op het podium ook wel terug: een wat teruggetrokken en eenzame figuur, afgesloten van zijn omgeving. “Little J’s a fucked up boy, who dulled the pain but killed the joy”. We blijven echter niet in ongemak achter, want Spiritualized ontploft ter afsluiting in knetterende noise, in een beest van een gitaarmuur, in een opdonder voor iedereen die hier nog steeds stond te ouwehoeren. Hoorde ik daar uiteindelijk nog een bedeesd “thank you”? Dankjewel J, hopelijk hoeft de volgende ontmoeting niet nog eens twintig jaar te duren.

2015-10-31 01.14.20

2015-10-31 01.18.542015-10-31 01.18.10

Zie hier kritisch London Calling-verslag van Kicking the Habit.

Advertenties
1 reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: