archiveren

Blogpost

Darth Faber pakt de agenda er weer bij, en dan zien we in april een drukke maand opdoemen! Wat moeten we zoal in de gaten houden? Een kleine greep in en rond Utrecht:

DB’s trapt op 1 april af met Fools Day Fest, vier bands ‘op het snijvlak van analoge dans en elektronische swing’. Blind Butcher zit tussen postpunk en Neue Deutsche Welle, Staatseinde is Utrechtse electro, The Incredible Stacks is ‘analoge garage swing’ (whatever that may be), en BoterBoter is voor de elektronische swing. Feest dus op paaszondag, vanaf 16u. Geen probleem, want eten kan tegenwoordig ook, met de koks van Ramenas. En er is nieuw bier.

Maar we kunnen de dag ook doorbrengen bij Acu, want die brengt een middag vol gitaar-drone, met oa The Star PillowThisquietarmy en Aidan Baker. In samenwerking met Strowis gebracht. Het is geen marathon-drone, maar een reeks optredens, met tussendoor voor de liefhebber nog paaseitjes-brunch ook. Dat klinkt gemoedelijk, maar dit wordt een spannende en verrassende middag.

Sleaford Mods komen in de Pandora hun ding doen, waarvan ik me nog altijd afvraag of het de ware punk van nu is of een geweldige gimmick. Check het zelf op 5 april.

Op 8 april is de stijf uitverkochte terugkeershow van Johan in De Helling. Dat wordt het begin van een toertje, meen ik, want is een try-out voor de vernieuwing. Ik ben niet zo’n Johan-volger, maar kan me wel voorstellen dat dit een mooie avond gaat worden. Leuk is dat gitarist Robin Berlijn nu meespeelt. Dertig jaar geleden bracht hij (een jaar of 17 toen nog maar) ook al eens flinke verfrissing in The Fatal Flowers. Misschien wel de beste gitarist van Nederland.

Op 11 april treffen we in de Acu Nouveau Veló, de Helmonders die langzaam bewegen van psychrock naar meer melodieuze nummers. Deze band verdient een veel groter podium, maar de Acu is natuurlijk ook wel weer lekker knus.

De oude knakkers Claw Boys Claw doen na een paar jaar rust weer een rondje. Er is een nieuw album verschenen, met de eigenaardige titel It’s not me, the horse is not me (part 1). Daar past een traditionele clubtour bij. De Pandora is op 12 april stijf uitverkocht en dat is terecht, want iedereen weet dat Peter te Bos cs. altijd net even wat meer bieden dan al die kutbandjes van tegenwoordig.

Op 13 april spelen The Deep Dark Woods in Cloud Nine. Dat is mooie stemmige alt-country. Ik zag dat een paar jaar geleden al eens in het bos bij Into the Great Wide Open. Bijzondere ervaring was dat. Binnenkort dus in onze cultuurtempel. Diezelfde avond speelt overigens The Selecter in de grote Ronda. Kun je ook doen. Dit is wel een mooi avondje classic ska, want daarnaast speelt ook The Beat, iets minder bekend maar zeker niet minder leuk (.

Het heeft even geduurd, maar op 14 april komt dan eindelijk Iguana Death Cult naar dB’s. Vuige sludge garage van de bovenste plank, bovendien sensationele live-band. Dit is een band die in staat geacht moet worden het hele CAB-gebouw af te breken, dus daar kun je maar beter bij zijn.

Interessant is Minami Deutsch, op 15 april in Ekko. Als Japanners met Duitse krautrock aan de haal gaan ontstaan er doorgaans mooie dingen, denk vooral aan Acid Mothers Temple. Minami Deutsch heb ik nooit gezien (en het gaat deze maand helaas ook niet gebeuren), maar als ik u was zou ik hier toch zeker bij willen zijn.

Ook niet te missen is Amusement Parks on Fire, ooit de belofte van de Engelse underground, met (natuurlijk) de daarbij horende referenties aan My Bloody Valentine e.d. Het was een paar jaar stil, maar er is weer een plaat, vol van noise en shoegaze. Op 20 april in ons eigen dB’s. Dit wordt zeer de moeite waard

Op 21 april vieren we Record Store Day, inmiddels verworden tot een verschrikkelijk commercieel gebeuren, maar wel met overal bandjes en niet in het minst een soort van afterparty in de Ekko. Daar spelen dan in elk geval Madensuyu en Charlie & The Lesbians. Madensuyu kennen we als overdonderende machine van slechts drum en gitaar, maar nieuwe plaat Currents is veel atmosferischer, met zowaar nummers zonder drum. Ben heel benieuwd wat dat live betekent. Verder wordt het een heus festival, want ook Aestrid speelt, nog zo’n band die ik veel te vaak heb gemist, ondanks de fraaie lange nummers, gedrenkt in postrock.

Diezelfde dag biedt dBs een heus festival, Melonfest, met oa Robbing Banks en Indian Askin. En Kees van Hondt zou ook maar zo eens langs kunnen komen. Op het snijvlak van garage en levenslied. Feest vanaf ’s middags, zij het met 22,50 wel enigszins aan de prijs.

Op 23 april speelt Protomartyr in de Melkweg. Ik slaag er al jaren in om ze live te missen (zal nu waarschijnlijk ook weer gebeuren), maar laat je niet weerhouden. Het album Relatives in descent is gemakkelijk één van de beste van vorig jaar en live is Protomartyr een sensatie.

We kunnen april afronden met een stevige pot sludge/doom/stoner door Bison, band met toepasselijk naam uit Canada. Vrolijk word je er niet van, zeker niet als je bedenkt dat voorprogramma LLNN als ‘post-apocalyptic’ wordt omschreven, maar dit zijn doorgaans wel de bands die (bij mij tenminste) de gedachten verzetten en helpen voor wat muzikale diepgang. Op 29 april in dBs.

Hier moet u het voor nu maar even mee doen. Aanvullende suggesties zijn natuurlijk altijd welkom. Er valt altijd meer te beleven dan dat ik bij kan houden.

Advertenties

Maart wordt een hele drukke maand met een flink aantal zeer veelbelovende concerten. Hier en daar wringt het soms zelfs, als op dezelfde dagen meerdere bands om je aandacht vragen. Hoe vind je hier in vredesnaam je weg in? Darth Faber biedt uitkomst met de tips voor de komende maand.

Op 7 maart speelt Naive Set in Acu. Enorm leuke band, op het dunne randje van lijzig en catchy, supermelodieus met een minimum aan akkoorden. Pure gitaarband die zijn publiek met een grote glimlach inpakt met een strik erom.

Vrijdag 9 maart een killerset met De Kift én Meindert Talma in de Rotterdamse Worm. Het wordt een hele uitdaging om de hele Kift daar op het podium te passen, maar vorig jaar is het ook gelukt in dBs. Meindert Talma is druk on tour met de soundtrack van het prachtige tweede deel van zijn autobiografie, ‘Je denkt dat het komt’. Tijdloos document van de Knausgard van de Fryske Wâlden. En dat alles voor een prijs waar de subsidie van afdruipt, dus dit kan je niet laten liggen.

En toch ga ik dit missen, want diezelfde avond speelt ook Anna von Hausswolff in Ekko. Enerzijds speelde mij daar parten dat ik voor bovenstaande een verkeerde datum in de agenda had staan, anderzijds wil ik Anna toch ook eindelijk wel eens aan het werk zien. Eerdere pogingen op Eurosonic en LGW strandden tot soms voor de deur, maar nu gaat het echt gebeuren. Anna von Hausswolff is dreigend en nogal gothic, ze zingt prachtig en schuwt het orgel niet. Ik ben zeer benieuwd.

Een dag later, op 10 maart, kunnen we weer naar Ekko, voor Gruppo di Pawlowski. Experimenteel en feestelijk tegelijk, deze band met roots in dEUS en de Evil Superstars. Die laatste band maakte anderhalf jaar geleden nog indruk op LGW en als dezelfde bevlogenheid vanavond weer op het podium staat dan kan de geniale gekte zomaar ontsnappen.

Op zondagmiddag 18 maart komt Meindert Talma naar dBs, ter vervanging van een eerdere poging in Ekko op culturele zondag. Ik stond toen al met de hele familie Darth in de startblokken,  maar toen brak er brand uit en ging de tent voortijdig dicht. En ook nu rust er geen zegen op, want deze show moet ik wegens andere verplichtingen ook weer overslaan. Dat laat natuurlijk onverlet dat ieder ander met hart voor Neêrlands onbekendste popster als de sodemieter moet maken dat hij/zij hier bij is, want zoals Meindert is er geen één.

Ik kijk heel erg uit naar Flying Horseman op 24 maart, wederom in Ekko. Flying Horseman is een Vlaamse band uit de hoek van Dans Dans en Kiss the Anus of a Black Cat. Prachtige darkfolk, maar wel heel transparant en uiterst muzikaal. Ik moet nog even wennen aan de laatste plaat, maar ik sluit niet uit dat dat een groeibriljant is. Zeer intrigerende band die je eigenlijk niet mag missen.

Diezelfde avond/nacht is in TivoliVredenburg het ultra-urgente CATCH 2018 festival. Ik ben niet mans genoeg om hier mijn weg in te vinden, maar The Daily Indie wel, met een mooi overzicht aan tips voor de beste beats en de fijnste future soul.

Om de maand niet al te vrolijk af te sluiten is er op 28 maart een gitzwarte blackmetal avond waar je u tegen zegt in dB’s. Drie bands staan paraat om je hart in Satan’s krochten tot smerige rot te blakeren. Inferno uit Tsjechië speelt al dik twintig jaar de fundamenten van menig zaal aan flarden, het Zweedse IXXI is smerig en donker, The Stone uit Servië is zelfs in blackmetal-termen serieuze underground. Dit is een avond voor wie durft. Come prepared.

En wie hebben we daar? Na een tijdje relatieve rust komen de vrolijke Afterpartees op 30 maart Ekko onveilig maken, danwel verbouwen tot een energieke feestschuur voor punkpop-fans. Soms ogenschijnlijk wat melig, maar zó catchy en energiek dat het oprecht leuk is.

Laat je niet beperken door dit overzicht, want tussen al deze mooie dingen zitten nog meer juweeltjes, waaronder: zware garagerock met The Pack A.D. op 10 maart in dB’s, een IJslandse avond op 11 maart in Ekko, diezelfde avond ook oldschool metal met het nog steeds niet versleten Sepultura in TV én vrolijke nederpopliedjes met Clean Pete in De Helling. Het kan deze maand echt niet op, met ook nog een 70s psychedelic heavy rock avond met Spell op 12 maart in dB’s, voodoo country noir met The Dead Brothers op 24 maart in dB’s. En voor de prijs van een volwaardig Pink Floyd concert kun je op 9 maart ook nog naar The Australian Pink Floyd in ons cultuurpaleis. Tribute voor een band die altijd al licht en geluid voor de bandleden stelde.

Groot nieuws, ten slotte, is de presentatie van 27 Passports, de nieuwe plaat van The Ex op 30 maart in SEMAI, een Ethiopisch restaurant in Amsterdam Noord. Waarom ook niet? No reservation, tickets at the door, please come early zegt de aankondiging en dan weet je dat het moet.

 

 

Ik heb eerder aangekondigd maandelijks met tips voor toffe concerten te komen. Dat breekt me nu al op, want ik heb februari nog nauwelijks goed bekeken. Maar het is al februari (zou De Kift zeggen)! Daarom bij deze een snelle en wat late scan, maar toch wel weer met veel lekkers.

Op 3 feb al speelt de Chinese postrock-band Wang Wen in De Helling. Denk aan Mono, God is an Astronaut en dergelijke combinaties van lange instrumentale beschouwingen met flinke noise-explosies. Dat belooft wat! Zie http://www.tivolivredenburg.nl/agenda/wang-wen-03-02-2018/ voor meer info.

Ekko heet op op 9 feb Ulrika Spacek welkom, een meer dan interessante en nog piepjonge Engelse band in de sfeer van de lekkere spacerock. Twee jaar geleden vestigden ze de aandacht met hun plaat The Album Paranoia, vorig jaar kwam de uitstekende plaat Modern English Decoration er overheen. Ik zag ze eerder op Eindhoven Psychfest: een nog wat bedeesde band, maar middenin een proces van grote ontplooiing. Om te checken: http://ekko.nl/productie/mondays-ulrika-spacek-e-a

Op 9 feb heeft dB’s een leuke package met Green Lizard, Antillectual en This Means War. Mooi potje hardcore zoals het hoort. Meer info: https://web.dbstudio.nl/event/loud-rising-tour-feat-green-lizard-antillectual-means-war/?instance_id=255

Op 10 feb is in het Paard in Den Haag het Grauzone festival, met dit jaar legendes als Cabaret Voltaire, Michael Gira, The Soft Moon en Lydia Lunch. Ulrika Spacek zien we hier trouwens ook weer. En ook niet verkeerd: een film over Connie Plank, de producer van nagenoeg alle legendarische krautrockalbums uit de jaren zeventig. Info: https://www.grauzonefestival.nl

Duisterder wordt het een dag later in TV Cloud 9 met Johnny Dowd. Dowd wordt dit jaar al weer 70. Ik ken ‘m vooral sinds een bijbaantje eind jaren negentig bij het Wageningse Munich Records, toen ik hele rekken vol mocht zetten met Johnny’s ceedeetjes. Dat maakte nieuwsgierig, maar Johnny Dowd laat zich niet makkelijk kennen. Hij beweegt op het raakvlak van Tom Waits, The Residents, Captain Beefheart en dan nog een flinke scheut americana en avant garde folk erdoor. Dit zal wel een alles of niets avond worden, gok ik. Melle de Boer, de voorman van Smutfish, doet ook mee, voor nog een stevig stuk country noir erdoor. Info: https://www.tivolivredenburg.nl/agenda/johnny-dowd-melle-de-boer-10-02-2018/

Op 15 feb heeft dB’s weer een tof pakketje, deze keer gedrenkt in surf, garage, rock en fuzz, met Magnetix, FFOOSS en Dirty Mike & The Bastards. Info: https://web.dbstudio.nl/event/magenetix-fr-castle-face-records/?instance_id=272

Aan het eind van de maand komt dan Robyn Hitchcock naar TV, ooit zanger van The Soft Boys. Opvallend dat hij hier speelt, vorige keer was nog in dB’s dacht ik. Misschien heeft het te maken met John Smith, die ook meekomt, maar die ik niet ken. Hoe dan ook, zie https://www.tivolivredenburg.nl/agenda/john-smith-robyn-hitchcock-27-02-2018/

In februari komt Circuit des Yeux tweemaal spelen, helaas niet in Utrecht, maar wel bij The Rest is Noise in het Muziekgebouw in Amsterdam (19/2) en in de Worm in Rotterdam op 17 feb. En dat is wel heel interessant, want weinig bands grijpen zo je aandacht als dit vehikel van Haley Fohr. Dat kan op verschillende manieren uitpakken. De voorlaatste plaat In Plain Speech is geniaal, de laatste plaat, Reaching for Indigo, ken ik niet eens maar is naar verluid nog beter. Een paar jaar geleden speelde ze op LGW en toen viel het me zwaar, maar als de druk op de agenda het toestaat moet dit zeker op herkansing. Circuit des Yeux is een van de spannendste bands van deze tijd.

Op 20 feb speelt neocult-sensatie Superorganism in de Amsterdamse Sugarfactory. Het eerste album moet nog komen, maar reken maar dat ze tegen die tijd niet meer in kleinere zalen spelen. Superorganism gaat als de brandweer met hun gekke, ongrijpbare en tegelijkertijd ultrahippe mix.

Ten slotte: de multiculturele eclectica van Khruangbin op 27/2 in Ekko was ook leuk geweest, maar die is al uitverkocht! En dat is maar goed ook, want dit is muziek om te koesteren.

U zult mij niet overal treffen, want de druk van het dagelijks leven wil de druk van het Darth Faber-bestaan nog wel eens fnuiken, maar ik doe mijn best dus vast tot ziens.

Het moet niet gekker worden: Tjebbe, Jonas en Ivar hebben vandaag zowaar de eerste prijs gewonnen van de filmwedstrijd van De Wilde Stad!! Dat leidde tot een enerverend dagje, vol media, kinderzenuwen en een enorme cheque. Zie hier verslag en een aantal foto’s en linkjes.

In deze huidige Tijd van de Mens is stadsnatuur misschien wel het belangrijkste ecosysteem dat er nog over is. In een beetje Nederlandse stad vinden we vossen, reigers, adders en vleermuizen. De biodiversiteit in de stad is naar verluid tegenwoordig al groter is dan op het agrarische platteland. Natuur in de stad is dan ook het thema van de binnenkort te verschijnen film De Wilde Stad, van de makers van prachtige natuurfilm De Nieuwe Wildernis. Zie http://www.dewildestad.nl/ voor meer info.

20180124_120317 (2)In de aanloop naar de première van die film is een wedstrijd uitgeschreven om op school een eigen film over natuur in de stad te maken. Op onze eigen Prinses Margrietschool is deze uitdaging opgepakt met een speciaal schoolproject, met als resultaat het volgende geweldige filmpje:  https://youtu.be/rKQNEDTxRmQ.  Coole vogels in het Julianapark, gefilmd door Tjebbe, Jonas en Ivar, met uitmuntend commentaar van Tjebbe en een muziekje van Nynke. Wie kijkt kan ook stemmen op zijn of haar favoriete vogel!

En verdomd! Het filmpje blijkt zowaar bij de beste drie te zijn gekozen door de jury van De Wilde Stad. En dan blijkt er ineens een mediabommetje af te gaan, want Hart van NL heeft bedacht dat het leuk is om de jonge filmmakers nog eens te filmen en te interviewen in het Julianapark. Ha! Geef ze eens ongelijk. Vanochtend dus een ochtend lekker gefilmd met Frank en Hans, supersympathieke filmmakers die na dit uurtje zo bevlogen zijn geraakt dat hun volgende project ook een grote natuurfilm wordt.

20180124_12012320180124_121409

Zie hier het heerlijk frisse filmpje van SBS, vandaag voor een paar honderdduizend mensen op de landelijke beeldbuis: https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2018/basisschoolleerlingen/. Voor de volledige HvNL-uitzending zie https://www.hartvannederland.nl/video/uitzendingen/2018/24-januari-2018-vroege-editie/ (vanaf 12.30), met nog wat extra beelden van de prijsuitreiking in Haarlem.

20180124_12254420180124_12285020180124_123118

Vervolgens met de filmmakers en een kleine delegatie in trein naar Haarlem, om te landen in de tot dolle kindertempel omgetoverde lokale Pathé. Bussenvol zijn er ook komen rijden vanuit Bloemendaal en Maasdijk, voor het kijken van alle kanshebbers, de prijsuitreiking en een exclusieve voorpremière van de grote film De Wilde Stad (die pas 1 maart in de bioscopen draait).

Een prijsuitreiking is natuurlijk geen prijsuitreiking als er geen subsidiërende bestuurder bij staat om met wat onbeholpen zinnen de filmpjes te introduceren. Het derde filmpje, van De Avonturijn uit Maasdijk, start niet goed in, waarna de weledele gedeputeerde maar overgaat tot de prijsuitreiking (want drukke agenda natuurlijk), maar gelukkig weten de mensen van De Wilde Stad dit euvel nog op te lossen.

Dat alles doet niks af aan de meer dan afgetekende overwinning van, jawel, onze helden van de Prinses Margrietschool te Zuilen!! Spotlights, applaus! Verbijstering, blinde trots en totaal geluk dringen om voorrang, het is nauwelijks te bevatten wat hier allemaal gebeurt! De heren Tjebbe, Jonas en Ivar, muzikaal begeleider Nynke en groupie Sam stuiteren alle kanten en ontvangen een cheque van 500 euri voor besteding aan vergroening van het schoolplein.

20180124_15454320180124_172345

Dat gaat niet ongemerkt voorbij, want ook Radio Noord-Holland en niemand minder dan het ongeëvenaarde Jeugdjournaal dringen voor een interview. Vaardig en volleerd worden alle media afgewerkt. En daarna wordt het pas echt feest, want dit alles wordt keihard gevierd met patat! Hieperdepiep hoera!

20180124_173559

Meer info over het schoolproject dat dit alles heeft losgemaakt vind je op http://tijprojecten.simpsite.nl/.

PS: Tjebbe vroeg zich af of hij nu bekende Nederlander zou zijn (en personeel in kon huren om zijn boterham te smeren). Nou, bijna. De dag na de uitzending werd hij door een oude dame in de bejaardenwoonkamer van het Vorstelijk Complex in de wang geknepen onder de legendarische woorden: “Zeg, ben jij niet dat knoapie fan de tillevisie?” Zo snel kan het gaan!

 

 

Darth Faber gaat iets nieuws proberen, nl. maandelijks vooruit blikken op concerten die de moeite waard zijn. De focus ligt op Utrecht en ik geef aan waar ik wil zijn. Het is niet volledig en volstrekt subjectief. Doe er uw voordeel mee (of niet) – het is een agenda waarmee we elkaar vaak tegen kunnen komen. Here we go!
Januari is vanouds de maand van Eurosonic Noorderslag. Darth Faber slaat ook dit jaar weer over, want ik moet na bijna 25 jaar trouw bezoek nog steeds wat afkicken van het mediaspektakel dat het is geworden. Maar er zijn vast weer vele leuke bands, de sfeer in de stad is goed en je kunt afpilsen bij de Kroeg Van Klaas of in de Kachel.
Wat dan wel?
dB’s heeft mooie dingen deze maand. Steak Number Eight is een enorm suffe naam voor een prima band met soms lang uitgesponnen instrumentaaltjes op het snijvlak van postrock en metal. Op 5 jan al en inmiddels uitverkocht. Op 7 jan een ultraduistere black metal-matinee met het Franse Neige Morte. Op 21 jan viert de eeuwig jonge Henk Koorn zijn verjaardag (ik meen de 56e toch al weer) en op 26 jan zijn de vrienden van It Dockumer Lokaeltsje weer terug! Dat wordt niet zomaar een concert, maar een avond vol dwarsmuziek, met avant garde, experimentele noise een freejazz. Dead Neanderthals komt ook, plus nog wat verrassingen uit Duitsland en Frankrijk. Een avond voor de liefhebber, echt een grote aanrader!
Op 14 jan komt Meindert Talma himself naar EKKO om de Culturele Zondagen Zondagen van wat cachet te voorzien. Let op: zondagmiddag, en gratis entree! Goede kans dat Darth Faber de hele Starship Enterprise meeneemt. En voor wie zich wil voorbereiden: niet alleen het laatste album is geweldig, maar ook het boek is een meesterwerk. Meindert Talma is de Knausgaard van de Fryske Wâlden.
De Tolhuistuin heet tegenwoordig Paradiso Noord en ontvangt op 28 jan niemand minder dan The Sonics! De Sonics bestaan al sinds 1960 (!!), het zijn de oervaders van de garage, de opa’s van de gruizigheid. Dit is waar Iggy Pop met zijn Stooges de mosterd haalde. Een paar jaar geleden werd zowaar een nieuwe plaat uitgebracht, die in niets onderdoet voor Ty Segall of Thee Oh Sees. De mannen moeten inmiddels richting 80 lopen, maar zijn niet alleen legendarisch, niet al te scheutig met concerten (dit is volgens mij de vierde keer in NL) en vooral nog altijd zeer relevant. Dit wordt een heel bijzondere avond.
Laatste tip voor deze maand is Amenra, die in het weekend van 20 jan in Doornroosje eerst een akoestische set doet en daarna een ruige avond. Het is bijkans een Amenra-festival, met ook sets van vele gelijkgestemde en minstens zo interessante bands. Het past voor mij helaas niet goed in de agenda, maar check het zelf wel even, want dit zal zeer de moeite waard zijn, al was het maar omdat Amenra live steeds zeldzamer lijkt te worden.
Maar… op 20 jan spelen ook de legendarische Klojo’s Uit Wageningen weer! En reunie van beatlesque proportie! Tijd en plaats nog onbekend, aanmelden is nodig. Zo worden legendes gecreëerd…
Tot gauw allemaal!

Er zijn van die zeldzame gebeurtenissen die je je leven lang bij blijven, dat je nog precies weet waar je was op dat moment. Zo’n 9/11 moment, of het moment dat ik hoorde dat Herman Brood van het dak van het Hilton was gesprongen. De ontploffing van de Challenger, en natuurlijk de val van de muur. Geloof het of niet, maar de eerste keer dat ik The Ex zag is precies zo’n moment. Ik ging voor het eerst naar Noorderslag in Groningen, in 1992, nog tamelijk onervaren in het kijken van bandjes. De mij verder onbekende popprijs (editie 1991) werd aangekondigd en de mij verder onbekende band The Ex kreeg ‘m. Daarna werd ik volledig van mijn sokken geblazen door iets wat ik tot dan toe nog nooit had gehoord. Kat zong Hidegen fujnak a szelek, Sok zong niet maar declameerde, Andy en Terrie speelden verwoestend gitaar zoals ik nog nooit gezien had, Luc hield het bassend bij elkaar. En Tom Cora, oh de veel te jong overleden Tom Cora, hij greep ons met zijn celloriffs, een explosie van kleur temidden van de hoekige gitaren. The Ex opende op dat precieze moment voor mij een doos van Pandora die nooit meer dicht kon.

Het viel me in die dagen nog niet mee om het materiaal van The Ex te vinden, in de Free Record shops van het verre Fryslân, maar in Wageningen trok dat snel bij. Er bleken nog heel wat meer mensen te zijn die het konden waarderen. Via de neopunkers en de krakers van de Overkant en Unitas had ik snel wat cassettebandjes bij elkaar geritseld. Joggers & Smoggers werd nog een culthitje op mijn studentenflat en State of shock is misschien wel de grootste hit op Unitas aller tijden. Intussen ging ik daar zelf bands boeken, waaronder, jawel, The Ex. Zie hieronder een selectie toffe foto’s van om en nabij 1994.

The Ex speelt al sinds 1979 in wisselende samenstelling, deels als band maar deels ook als collectief (en altijd met Terrie), met vaak ruimte voor spannende samenwerking. De twee platen met Tom Cora horen daar natuurlijk bij, later bijvoorbeeld ook met Han Bennink, Sonic Youth, Fendika en de Ethiopische saxofonist Getatchew Mekuria. Ik zag ze in Tivoli aan de Oudegracht nog ooit in het voorprogramma van Sonic Youth.

De openheid voor al deze invloeden heeft vanzelfsprekend zijn weerslag op het geluid van de band. In de beginjaren was The Ex nog stevig geworteld in de ondergrondse sociaal bewogen punk en krakersscene, getuige ook titels als Pokkeherrie, Tumult en Aural Guerilla. Daarin horen we af en toe al wel wat jazzimprovisaties, maar het deksel wordt door Tom Cora pas echt helemaal opgetild. Alles kan: Turkse en Hongaarse folk, Ethiopische jazz, knetterende postpunk en weet ik wat al niet meer. Lolapalooza in 2002 nog een mooie documentaire van The Ex in Ethopië (waarin Jos uitlegt dat je in de winter in Nederland kan schaatsen, LOL). En vorig jaar was er op Le Guess Who met een drie uur durend programma vol gastmuzikanten een mooie staalkaart van wat The Ex allemaal doet en wat The Ex allemaal los maakt. Zie https://www.youtube.com/watch?v=05P5JARVgw4 voor wat vage opnamen.

The Ex

Sinds 2009 is Arnold de Boer de opvolger van GW Sok als frontman. Sok dook onlangs als Jos weer op bij King Champion Sound, eerder dit jaar nog in DBs. Arnold is een geweldige muzikant, die met ZEA in het Fries prachtige breekbare liedjes maakt, luister maar: https://www.youtube.com/watch?v=h2O43alLqHs. Moarn gean ik dea is misschien wel de mooiste plaat van het jaar.

Voor The Ex heeft Arnold de Boer een opvallend vertrouwde zang en ook de rest van hete geluid is herkenbaar. De plaat Catch my shoe (2011) doet mij tenminste weer denken aan History is what’s happening (1982). Maar vergis u niet, dit is bepaald geen stap terug, want het is harder, gejaagder en dwingender dan ooit. Er is een soort van almaar door denderende krautachtige onderlaag bij gekomen (laat Han Bennink het niet lezen), gestuwd door de belachelijk goede drum van Kat, maar vooral is het natuurlijk de nooit aflatende nieuwsgierigheid om nieuwe paden te verkennen.

The Ex is voor mij de beste liveband die er bestaat. Ik heb nog nooit een concert van The Ex gezien dat niet geen vijfsterren waard was. The Ex is bovendien de spannendste, meest verrassende, creatiefste en hardst bij de strot grijpende band van Nederland en ver daar buiten. En verdorie, er is nog nieuw materiaal op komst ook, naar verluid opnieuw geweldig goed, hiervoor alleen nog te horen in OT301 en dan nu straks op Darth Faber fest.

The Ex, beste mensen! Op Darth Faber fest! Ik geloof haast niet dat ik het opschrijf. Darth Faber is onwaarschijnlijk trots en vereerd dat deze voor mij zo belangrijke band op mijn eigen festival komt spelen. Dit wordt wederom een avond om nooit te vergeten.

12898_the-ex

De geschiedenis van Nederland kent twee perioden van Friese overheersing. In de vroege Middeleeuwen strekte het land der Frisii zich uit onder kening Redbad uit van Wezer tot Zwin en stond de huidige Noordzee bekend als Mare Frisium. Dat is lang geleden. De tweede overheersing is recenter, pakweg dertig jaar geleden, met de verkwikkende Friese Bries. Plotseling doken overal in Fryslân verbluffend goede bands op: Kobus Gaat Naar Appelscha, Weekend at Waikiki, de Stalin Orgels, Umberto di Bosso e Compadres en… It Dockumer Lokaeltsje.

Wat een luxe. Het was een ongekende explosie van toffe bands, alleen vergelijkbaar met de oerknal of de start van het leven op aarde. Het kleine Top Hole was voor even het allerhipste label ooit. De busjes naar Hilversum reden af en aan voor weer een nieuwe set van weer een grensverleggende band bij VPRO’s Nozems-a-go-go of Jonge Helden. Er was sprake van een heuse scene. De meeste bands bestonden maar even, soms ontstonden nieuwe constellaties als LUL en Deinum, en er waren verbindingen met Groningen via een band als The Amp.

Dat sloot allemaal mooi aan bij mijn ontluikende belangstelling voor muziek (en andere ondeugden). Er waren in Friesland maar weinig podia, maar de bands speelden overal, onder meer op mijn oude school Oostergo in Dokkum. In Leeuwarden bleek het Stedelijk gymnasium vruchtbare grond voor bands. Half jaren tachtig werd hier de band Tropical Suicide opgericht, die evolueerde tot It Dockumer Lokaeltsje. Dat oversteeg alles wat totnogtoe was gemaakt. Ontregeling, gekte, noise, in bytsje raar yn ‘e holle. Bliksem, wat is dit?!

Het was voor mij een flinke stap van de cassettebandjes met Dire Straits tot de ontwrichtende noise van It Dockumer Lokaeltsje. In kunstkringen zou men dit avant garde noemen, maar voor mij is het vooral nogal frjemd. Hoekig en korte nummers van anderhalve minuut, volslagen los van alles wat ik eerder had gehoord. Beefheart kende ik nog lang niet.

De band had zich vernoemd naar een brave meezinger van Anne van der Mark (dat in de versie van het accordeonduo De Sambrinco’s regelmatig op Radio Fryslân voorbij kwam – en waarschijnlijk nog steeds). Het gaat over de oude vrachtspoorlijn ‘over de noord’ van Leeuwarden naar Dokkum, een lijn die halverwege de twintigste eeuw ten onder gaat (maar fragmenten van de lijn zijn in het Friese land nog steeds te vinden). It Dockumer Lokaeltsje lijkt een referentie naar een andere tijd, toen geluk nog heel gewoon was etc., maar muziek en teksten zijn uiterst urgent, relevant en actueel (om de bak met buzzwords meteen maar even open te gooien).

De eerste plaat is Wil Met U Neuken! duurt slechts 16 minuten, typisch zo’n plaat waar de plaatverkoper zal aandringen of je er echt niet een tasje bij wil. De plaat wordt zelfs opgepikt door de legendarische John Peel. It Dockumer Lokaeltsje is tegendraads en vol ideeën, die steeds strakker klinken, getuige vooral ook de tweede plaat Moddergat. Deze staat vol met moderne klassiekers, zoals Bûten mei de heavies en It H. SpoekMidden yn ‘e nacht komme wy te piemelsjen zingt Peter Sijbenga in één van zijn eigenaardige teksten. Check maar eens wat filmpjes: Klúnen yn ‘e dúnen, Spoekelo, of Ljep.

20170714_114657

En dan is het weer voorbij. It Dockumer Lokaeltsje treedt in 1990 nog op met notabene de Einstürzende Neubauten, een mooi combo aan ontwrichtende disharmonie in Leeuwarder zaal De Harmonie. De platen worden samengevat op de verzamelaar It Dockumer Totaeltsje en dan gaan de bandleden hun eigen weg. Peter Sijbenga speelt later nog in Deinum en produceert verschillende platen van anderen, Fritz de Jong en Sytze van Essen gaan verder met LUL.

Die stamboom ga ik verder niet ontleden, want de kern van de zaak is dat It Dockumer Lokaeltsje sinds enige tijd weer optreedt! Tegenwoordig opererend vanuit de hoofdstad en nog spaarzaam in de optredens, maar toch ook werkend aan een nieuwe plaat, met vooralsnog de werktitel ‘Nieuwe Plaat’.

Met de bak aan ervaring die in de afgelopen kwart eeuw over de klassiekers heen kan worden gelegd klinkt het strakker, ruiger, experimenteler en gewoon beter dan ooit te voren. Check het hier in De Harmonie en hier in de Asteriks. Als vanouds worden er in een half uurtje twintig nummers doorheen gejaagd, hartstikkene briek en psychodemisch en na afloop is iedereen een beetje raar in het hoofd. Komt dat zien op Darthfest, het warme bad voor de Friese voorhoede!

En se bin net langer dea
De grêven binne leech
Se bin net langer dea
en ûnderweis nei Heech

It DL